Het sociaal domein vormt het kloppende hart van de lokale overheid. Hierbij gaat het om onderwerpen die inwoners daadwerkelijk raken, zoals een veilige thuissituatie voor een kind, toegang tot passende zorg, ondersteuning bij schulden, hulp bij het vinden van werk, of begeleiding bij het ouder worden. De gemeente Enkhuizen zet zich in voor een samenleving waarin iedereen kan meedoen, zich gezien voelt en ondersteuning ervaart als dat nodig is. Dit is niet alleen een bestuurlijke opgave, maar vooral ook een morele opdracht. Juist nu bestaanszekerheid onder druk staat, sociale verschillen toenemen en de zorgvraag groeit, is krachtig sociaal beleid urgenter dan ooit.

Tegelijkertijd verandert de omgeving waarin wij werken. Sinds de decentralisatie van taken op het gebied van jeugd, werk en zorg is de overtuiging ontstaan dat ondersteuning beter en effectiever dicht bij de inwoners georganiseerd kan worden. Deze ontwikkeling biedt ruimte voor maatwerk, maar brengt ook complexe verantwoordelijkheden met zich mee. Gemeenten werken nu met beperkte financiële ruimte en stijgende zorgvragen. Daarnaast vragen maatschappelijke ontwikkelingen om een nieuwe manier van denken en handelen.

In die context wil HEA de rol van de gemeente opnieuw helder neerzetten. We willen optreden als betrouwbare partner en regisseur. Ook vinden we het belangrijk om zichtbaar en nabij te zijn, ruimte te bieden aan de kracht van de samenleving en te zorgen voor een vangnet waar dat nodig is. Dat vraagt om samenwerking met inwoners, verenigingen, vrijwilligersorganisaties, scholen, zorg- en welzijnspartijen en andere overheden.
We kiezen voor een sociaal domein dat zorgzaam, toegankelijk, toekomstgericht en financieel houdbaar is. Op al deze vlakken staat de menselijkheid centraal.

Participatie

Deelnemen aan de maatschappij geeft mensen structuur, eigenwaarde en verbondenheid, of zij dit nu via werk, onderwijs, vrijwilligersactiviteiten of buurtinitiatieven doen. Het draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling en aan een vitale samenleving. HEA gelooft in de kracht van mensen. We kijken naar wat iemand wél kan en zoeken samen naar manieren waarop iedereen een bijdrage kan leveren aan de samenleving. Participatie is geen verplichting, maar een kans om talenten te benutten, nieuwe vaardigheden te leren en van betekenis te zijn.

In de praktijk betekent dit dat we inwoners ondersteunen die wel willen meedoen, maar daarbij op drempels stuiten. Denk daarbij aan mensen met een beperking, langdurig werkzoekenden, nieuwkomers, mensen met schulden of met psychische kwetsbaarheid. We bieden begeleiding, scholing, werkervaring en werken samen met lokale ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Ook vrijwilligerswerk, mantelzorg, deelnemen aan wijkoverleggen of het organiseren van buurtactiviteiten zijn waardevolle vormen van participatie. Daarom stimuleren we een breed participatief klimaat waarin mensen op hun eigen manier kunnen bijdragen en waarin alle vormen van inzet worden gewaardeerd.

Balans tussen zorg en houdbaarheid

Het sociaal domein is een van de grootste uitgavenposten van de gemeente. De kosten voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Participatiewet blijven toenemen. Tegelijkertijd blijven rijksvergoedingen achter bij de werkelijke kosten. Dat leidt tot druk op het gemeentelijk budget.

Het is daarom noodzakelijk om kritisch te kijken naar hoe het sociaal domein is ingericht en hoe het functioneert. Niet om willekeurig te bezuinigen, maar om keuzes te maken die bijdragen aan een kwalitatief en toekomstbestendig stelsel. Daarbij blijft ondersteuning beschikbaar voor wie die echt nodig heeft. HEA denk daarom aan maatregelen die bijdragen aan de balans tussen zorg en houdbaarheid, zoals bijvoorbeeld:

• Het verbeteren van de toegang tot zorg, met meer inzet op lichte vormen van hulp en het eigen netwerk;
• Investeren in preventie en vroegsignalering;
• Herzien van contracten met zorgaanbieders, gericht op efficiëntie en resultaat;
• Strakke monitoring van voorzieningen om verspilling of oneigenlijk gebruik tegen te gaan;
• Een bescheiden aanpassing van de eigen bijdrage voor ondersteuning, met oog voor mensen met een lager inkomen;
• Digitalisering en verbetering van werkprocessen binnen de organisatie;
• Financiële taakstelling aan het College van B&W gericht op kostenbeheersing.

Hieraan zou HEA wel een aantal voorwaarden stellen. De kwaliteit van ondersteuning moet gewaarborgd blijven. Ook moet draagvlak worden georganiseerd via betrokkenheid van cliëntenraden en partners, en moeten de effecten van de maatregelen jaarlijks worden geëvalueerd. Vervolgens moet een deel van de opbrengst opnieuw worden geïnvesteerd in preventie en wijkgericht werken.

De financiële druk op het sociaal domein is groot, terwijl de opgaven alleen maar toenemen. Door scherp te sturen, verstandig te investeren en nauw samen te werken met inwoners en partners, kunnen we de ondersteuning voor inwoners behouden én zorgen voor een houdbaar systeem. Zo bouwen we aan een sociaal domein dat menselijk, toekomstgericht en bestuurbaar blijft.